શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે તમારા થોડા શબ્દો તમારા નાના બાળકોના હૃદય પર કેટલી ઊંડી છાપ છોડી શકે છે? ચાલો તમને જણાવી દઈએ કે, બાળકોનું મન એક કોરી પાટી જેવું હોય છે, જેના પર માતા-પિતા જે કંઈ કહે છે તે બધું કાયમ માટે લખાયેલું હોય છે.
કેટલીકવાર આપણે અજાણતાં કેટલીક એવી વાતો કહી દઈએ છીએ જે બાળકોના કોમળ મનને વીંધી નાખે છે (ભાવનાત્મક ઘા) અને તેઓ મોટા થયા પછી પણ તેને ભૂલી શકતા નથી.
આ વાતો તેમના આત્મવિશ્વાસને તોડી શકે છે અને તેમના સમગ્ર વ્યક્તિત્વ પર ઊંડી અસર કરી શકે છે (લાંબા સમય સુધી ચાલતી અસર). ચાલો જાણીએ આવી 5 વાતો (પેરેન્ટિંગ મિસ્ટેક્સ) વિશે, જે તમારે બોલતા પહેલા બે વાર વિચારવું જોઈએ.
“તમે કોઈ કામના નથી”
આ કદાચ સૌથી ખરાબ વાત છે જે માતાપિતા તેમના બાળકોને કહી શકે છે. હા, જ્યારે બાળકને વારંવાર એવું લાગે છે કે તે કોઈ પણ બાબતમાં સારો નથી અથવા કંઈપણ પ્રાપ્ત કરી શકતો નથી, ત્યારે તેનો આત્મવિશ્વાસ ખરાબ રીતે તૂટી જાય છે.
તે નવી વસ્તુઓ અજમાવવાથી ડરવા લાગે છે અને હંમેશા પોતાને ઓછો આંકે છે. તેના બદલે, તેમને કહો, “તમે પ્રયાસ કરો, મને ખાતરી છે કે તમે તે કરી શકો છો!” અથવા “કોઈ વાંધો નહીં, આગલી વખતે તે વધુ સારું થશે.” તેમને પ્રેરણા આપો અને તેમની નાની સફળતાઓની પ્રશંસા કરો.
અન્ય લોકો સાથે સરખામણી
દરેક બાળક અનોખું હોય છે અને દરેકની પોતાની ક્ષમતાઓ હોય છે. જ્યારે માતાપિતા તેમના બાળકની તુલના બીજા બાળક (ભાઈ-બહેન, મિત્ર કે પાડોશી) સાથે કરે છે, ત્યારે બાળકના મનમાં હીનતાની લાગણી વિકસે છે.
તેમને લાગે છે કે તેઓ ક્યારેય માતાપિતાની અપેક્ષાઓ પર ખરા ઉતરી શકતા નથી. સ્વાભાવિક રીતે, આનાથી ઈર્ષ્યા અને રોષની લાગણી પણ થઈ શકે છે. તેના બદલે, તમારા બાળકની શક્તિઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો અને તેના સારા કાર્યો માટે તેની પ્રશંસા પણ કરો.
લાગણીઓને દબાવવી એ એક મોટી ભૂલ છે
પુખ્ત વયના લોકોની જેમ, બાળકોને પણ તેમની લાગણીઓ વ્યક્ત કરવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર છે, પછી ભલે તે ગુસ્સો હોય, ડર હોય કે ઉદાસી. જ્યારે માતાપિતા તેમને રડતા અટકાવે છે અથવા તેમની લાગણીઓને ઓછી આંકે છે, ત્યારે બાળકો શીખે છે કે તેમની લાગણીઓ વ્યક્ત કરવી ખોટી છે.
આનાથી તેઓ મોટા થાય ત્યારે તેમની લાગણીઓને યોગ્ય રીતે સંભાળી શકતા નથી અને અંદરથી ગૂંગળામણ અનુભવતા રહે છે. તેના બદલે, તેમને કહો કે દરેક લાગણી સામાન્ય છે. “મને ખબર છે કે તમે ઉદાસ છો” અથવા “ડર લાગવો સામાન્ય છે.” એટલે કે, તેમને તેમની લાગણીઓ વ્યક્ત કરવા માટે એક સુરક્ષિત વાતાવરણ આપો.
“જો તમે આ નહીં કરો, તો…”
પ્રેમને પરિસ્થિતિઓ સાથે જોડવાથી બાળકોના મન પર ખૂબ જ ખરાબ અસર પડે છે. બાળકો એવું વિચારવાનું શરૂ કરે છે કે જ્યારે તેઓ તેમની દરેક વાત સાથે સંમત થાય છે અથવા કોઈ ચોક્કસ વસ્તુ કરે છે ત્યારે જ તેમને તેમના માતાપિતાનો પ્રેમ મળશે.
પોસ્ટ ઓફિસની યોજના: વાર્ષિક રૂ. 399 રોકાણ પર મળશે રૂ. 10 લાખ સુધીનો લાભ, જાણો કેવી રીતે?
આનાથી તેમના મનમાં અસુરક્ષાની લાગણી ઉત્પન્ન થાય છે અને તેઓ હંમેશા તેમના માતાપિતાને ખુશ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, ભલે તેમની પોતાની ઇચ્છાઓ અલગ હોય. યાદ રાખો, તમારો પ્રેમ બિનશરતી વ્યક્ત કરો. તેમને કહો, “હું તમને ખૂબ પ્રેમ કરું છું, ભલે તમે ગમે તે કરો.” તેમને કહો કે તમે હંમેશા તેમને પ્રેમ કરશો.
ટોણા મારવાનું ટાળો
બાળકો ભૂલો કરે છે અને આ શીખવાની પ્રક્રિયાનો એક ભાગ છે, પરંતુ જો માતાપિતા તેમની જૂની ભૂલોને વારંવાર પુનરાવર્તન કરે છે અથવા તેમને ટોણા મારે છે, તો બાળકો હંમેશા દોષિત લાગે છે. તેઓ પોતાને નિષ્ફળ માનવા લાગે છે અને તેમની સુધારણાની ઇચ્છા ઓછી થાય છે.
તેના બદલે, તેમને કહો કે દરેક વ્યક્તિ ભૂલો કરે છે, પરંતુ તેમની પાસેથી શીખવું અને સુધારવાનો પ્રયાસ કરવો મહત્વપૂર્ણ છે. ભૂલ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાને બદલે, તેમને ભવિષ્યમાં વધુ સારું કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરો.
