જ્યારે પણ આપણે કોઈ પ્રોપર્ટી ખરીદીએ છીએ ત્યારે આપણે સામાન્ય રીતે સમજીએ છીએ કે રજીસ્ટ્રેશન કરાવ્યા પછી તે પ્રોપર્ટી આપણી બની જાય છે. પરંતુ આ એક ગેરસમજ હોઈ શકે છે.
રજિસ્ટ્રી એ મિલકતની માલિકીનું પ્રથમ પગલું છે, પરંતુ તે એકલા માલિકીની ખાતરી કરતું નથી. આ સાથે, પરિવર્તનની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી પણ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. ચાલો આને વિગતવાર સમજીએ.
રજિસ્ટ્રી અને મ્યુટેશન વચ્ચેનો તફાવત
રજિસ્ટ્રી શું છે?
રજિસ્ટ્રી એ કાનૂની દસ્તાવેજ છે જે સાબિત કરે છે કે તમે વિવાદિત મિલકત ખરીદી છે. તે મિલકતના વેચાણકર્તા અને ખરીદનાર વચ્ચેનો લેખિત અને માન્ય કરાર છે. પરંતુ રજિસ્ટ્રી માત્ર દર્શાવે છે કે તમે મિલકત ખરીદી છે, તે તમને માલિકીના અધિકારો આપતી નથી.
મ્યુટેશન શું છે?
મ્યુટેશન એ એક અલગ પ્રક્રિયા છે, જેમાં અધિકૃત રેકોર્ડમાં મિલકતનું નામ તમારા નામે નોંધવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા સરકારી રેકોર્ડમાં તમારા નામની મિલકતને અપડેટ કરે છે અને પુષ્ટિ કરે છે કે તમે મિલકતના યોગ્ય માલિક છો.
શા માટે રજિસ્ટ્રીમાંથી માલિકી મેળવવામાં આવતી નથી?
એ સમજવું અગત્યનું છે કે રજિસ્ટ્રી મિલકતની માલિકીનો પુરાવો નથી. જો તમારું નામ મિલકતના સરકારી રેકોર્ડમાં નથી, તો તમે તકનીકી રીતે મિલકતના માલિક નથી. સરકારી રેકોર્ડમાં માલિકીની પુષ્ટિ કરવા માટે મ્યુટેશન ફરજિયાત છે.
ઉદાહરણ તરીકે: જો તમે જમીન ખરીદી હોય અને તેનું રજીસ્ટ્રેશન કરાવ્યું હોય, પરંતુ નામ ટ્રાન્સફર ન કરાવ્યું હોય, તો પણ જમીન સરકારી રેકોર્ડમાં અગાઉના માલિકના નામે નોંધાયેલ રહેશે.
પરિવર્તનની પ્રક્રિયા અને મહત્વ
પરિવર્તન શા માટે જરૂરી છે?
પરિવર્તન મિલકતની વાસ્તવિક માલિકીની પુષ્ટિ કરે છે. આ પ્રક્રિયા એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે ભવિષ્યમાં તે મિલકત અંગે કોઈ વિવાદ ન થાય. મ્યુટેશન કરાવવામાં નિષ્ફળતા તમારી મિલકત પરનો તમારો દાવો નબળો પાડી શકે છે.
મ્યુટેશન કેવી રીતે કરાવવું?
ત્રણ પ્રકારની અસ્કયામતો માટે પરિવર્તન પ્રક્રિયા અલગ રીતે પૂર્ણ થાય છે:
પોસ્ટ ઓફિસની યોજના: વાર્ષિક રૂ. 399 રોકાણ પર મળશે રૂ. 10 લાખ સુધીનો લાભ, જાણો કેવી રીતે?
- ખેતીની જમીનનું મ્યુટેશન સંબંધિત વિસ્તારના પટવારી મારફત કરવામાં આવે છે. તમારે પટવારી હાલકે જઈને અરજી કરવાની રહેશે.
- રહેણાંક મિલકતના રેકોર્ડ મહાનગરપાલિકા, નગરપાલિકા અથવા ગ્રામ પંચાયત પાસે છે. તમારે સંબંધિત ઓફિસમાં જઈને તમારા દસ્તાવેજો સબમિટ કરવાના રહેશે.
જિલ્લાના ઔદ્યોગિક વિકાસ કેન્દ્રમાં ઔદ્યોગિક જમીનના રેકર્ડ રાખવામાં આવે છે. નામ ટ્રાન્સફરની પ્રક્રિયા આ કેન્દ્રની મુલાકાત લઈને પૂર્ણ થાય છે.
પરિવર્તન માટે જરૂરી દસ્તાવેજો
પરિવર્તન પ્રક્રિયા માટે નીચેના દસ્તાવેજો જરૂરી છે:
- પ્રોપર્ટી રજિસ્ટ્રીની નકલ (રજિસ્ટ્રી કોપી)
- પ્રોપર્ટી ટેક્સની રસીદ
- તમારું ઓળખ પત્ર (આઈડી પ્રૂફ)
- અરજીપત્રક
- પરિવર્તન ન થવાના પરિણામો
નામ ટ્રાન્સફર ન કરાવવાથી ગંભીર પરિણામો આવી શકે છે:
- સરકારી રેકોર્ડમાં મિલકત તમારા નામે નોંધવામાં આવશે નહીં.
- ભવિષ્યમાં પ્રોપર્ટી વેચવી અથવા મોર્ગેજ કરવી મુશ્કેલ બની શકે છે.
- કાનૂની વિવાદની શક્યતા વધે.
મિલકતનો રેકોર્ડ ક્યાં તપાસવો?
જો તમે જાણવા માંગતા હો કે મિલકત ક્યાં નોંધાયેલ છે, તો આ માહિતી નીચેના સ્થળોએ મળી શકે છે:
- ખેતીની જમીનઃ પટવારી હલકા કચેરી.
- રહેણાંક મિલકત: મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન, નગરપાલિકા અથવા ગ્રામ પંચાયત.
- ઔદ્યોગિક વસાહત: ઔદ્યોગિક વિકાસ કેન્દ્ર.
આ ઓફિસોની મુલાકાત લઈને તમે પ્રોપર્ટીના રેકોર્ડ અને મ્યુટેશનની સ્થિતિ ચકાસી શકો છો.
