ન્યુરોલોજીસ્ટ ડૉ. પ્રિયંકા સેહરાવતે જણાવ્યું હતું કે જો ખાંડના દર્દીઓ ગ્લાયકેમિક ઇન્ડેક્સ અને લોડ આ બે શબ્દો પાછળનું વિજ્ઞાન સમજે તો તેઓ સરળતાથી ખાંડને નિયંત્રિત કરી શકે છે.
ડાયાબિટીસ એક એવી સમસ્યા છે કે એકવાર તે કોઈને પોતાનો શિકાર બનાવી લે છે, તો તે વ્યક્તિની ખાવાની આદતોથી લઈને તેની જીવનશૈલી સુધીની દરેક વસ્તુ પર અસર પડે છે.
આવી સ્થિતિમાં, ડાયાબિટીસથી પીડિત લોકો માટે એ નક્કી કરવું એક મોટો પડકાર છે કે તેમણે દરરોજ શું ખાવું જોઈએ, કેટલું ખાવું જોઈએ અને શું ટાળવું જોઈએ.
ડાયાબિટીસથી પીડિત લોકો માટે ખાંડ ઝેરથી ઓછી નથી, કારણ કે ખાંડના સેવનથી ખાંડનું સ્તર ઝડપથી વધે છે. જોકે, એવું નથી કે માત્ર ખાંડના સેવનથી જ ખાંડ વધે છે, પરંતુ ક્યારેક મીઠા વગરના ખોરાક પણ બ્લડ સુગર વધારી શકે છે, કારણ કે તેનો ગ્લાયકેમિક ઇન્ડેક્સ અને લોડ વધારે હોય છે.
જો આપણે આ બે શબ્દો પાછળનું વિજ્ઞાન સમજીએ, તો આપણે સમજી શકીએ છીએ કે આપણે જે ખોરાક ખાઈએ છીએ તેની આપણા શરીર પર ખરેખર શું અસર પડે છે. એમડી મેડિસિન અને ડીએમ ન્યુરોલોજી, એઈમ્સ, દિલ્હી, ડૉ. પ્રિયંકા સેહરાવતે જણાવ્યું કે ખાંડના દર્દીઓએ શું ખાવું જોઈએ અને શું ન ખાવું જોઈએ.
ડૉ. પ્રિયંકા સેહરાવતના મતે, આપણે જે કંઈ પણ ખાઈએ છીએ તે ફક્ત સ્વાદ માટે નથી, પરંતુ તે શરીરમાં કેટલો સમય રહે છે અને બ્લડ સુગર પર તેની શું અસર પડે છે તે પણ મહત્વનું છે.
આજે આપણે ખૂબ જ સરળ શબ્દોમાં સમજાવવા જઈ રહ્યા છીએ કે ગ્લાયકેમિક ઇન્ડેક્સ અને લોડ ખરેખર શું છે. આનાથી સ્વાસ્થ્ય પર શું અસર પડે છે? ડાયાબિટીસના દર્દીઓને ઘણીવાર કહેવામાં આવે છે કે મીઠાઈ ન ખાઓ, પરંતુ શું દરેક મીઠી વસ્તુ હાનિકારક છે? જવાબ ના છે.
હકીકતમાં, ખાંડનું વાસ્તવિક ધ્યાન ગ્લાયકેમિક ઇન્ડેક્સ (GI) અને ગ્લાયકેમિક લોડ (GL) પર છે. કેટલીક મીઠી વસ્તુઓ યોગ્ય માત્રામાં અને યોગ્ય રીતે લેવામાં આવે તો કોઈ નુકસાન પહોંચાડતી નથી, પરંતુ કેટલાક ખોરાક એવા છે જે સ્વસ્થ દેખાય છે પરંતુ થોડા કલાકોમાં બ્લડ સુગરને ખતરનાક સ્તરે વધારી શકે છે.
ગ્લાયકેમિક ઇન્ડેક્સ શું છે?
ગ્લાયકેમિક ઇન્ડેક્સ (GI) એ એક પદ્ધતિ છે જે માપે છે કે તમે ખોરાક ખાધા પછી તમારા બ્લડ સુગરનું સ્તર કેટલી ઝડપથી વધે છે. તેનો સ્કેલ 0 થી 100 ની વચ્ચે છે. ઉચ્ચ GI વાળા ખોરાક રક્ત ખાંડમાં અચાનક વધારો કરે છે, જ્યારે ઓછો GI વાળા ખોરાક રક્ત ખાંડમાં ધીમે ધીમે વધારો કરે છે.
પોસ્ટ ઓફિસની યોજના: વાર્ષિક રૂ. 399 રોકાણ પર મળશે રૂ. 10 લાખ સુધીનો લાભ, જાણો કેવી રીતે?
ગ્લાયકેમિક ઇન્ડેક્સ (GI) – આ માપે છે કે ખોરાક કેટલી ઝડપથી બ્લડ સુગર વધારે છે. જીઆઈ સ્કેલ 0 થી 100 સુધીનો હોય છે.
૫૫ થી ઓછું = ઓછું GI (સારું)
૫૬–૬૯ = મધ્યમ GI
૭૦ કે તેથી વધુ = ઉચ્ચ GI
ગ્લાયકેમિક લોડ શું છે?
ગ્લાયકેમિક લોડ (GL) એ એક માપ છે જે દર્શાવે છે કે ખોરાકમાં કેટલા કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ છે અને તે લોહીમાં ખાંડ તરીકે કેટલો સમય રહે છે.
GI આપણને ફક્ત ગતિ જણાવે છે, પણ GL આપણને જણાવે છે કે તે કેટલી શક્તિ ટકાવી શકે છે. જી.એલ. આપણને એ સમજવામાં મદદ કરે છે કે કોઈ ખાદ્ય પદાર્થ મીઠો છે કે નહીં, અથવા તે શરીરમાં ખાંડ તરીકે કેટલો સમય રહેશે.
આ ખોરાક ટાળો
સફેદ ચોખા, લોટના ઉત્પાદનો, બેકરીની વસ્તુઓ, પેકેજ્ડ ખોરાક, સફેદ બ્રેડ, મીઠાઈઓ અને ઠંડા પીણાં બધા ઉચ્ચ GI અને GL ખોરાક છે. તેમાં કાર્બોહાઇડ્રેટ્સનું પ્રમાણ વધુ અને ફાઇબરનું પ્રમાણ ઓછું હોય છે, તેથી તે લોહીમાં શર્કરાનું સ્તર ઝડપથી વધારે છે અને લાંબા સમય સુધી તે સ્તર જાળવી રાખે છે.
આવી સ્થિતિમાં, ખાંડના દર્દીઓએ આ ખોરાકથી દૂર રહેવાની જરૂર છે, નહીં તો દવા લીધા પછી પણ તેમનું ખાંડનું સ્તર નિયંત્રિત નહીં થાય.
અસ્વીકરણ:
આ લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી માત્ર શૈક્ષણિક અને સામાન્ય માહિતીના હેતુ માટે છે. તે કોઈપણ પ્રકારની તબીબી સલાહ, નિદાન અથવા સારવારનો વિકલ્પ નથી. તમારી વ્યક્તિગત સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિ અને જરૂરિયાતો અલગ-અલગ હોઈ શકે છે, તેથી કોઈપણ નિર્ણય લેતા પહેલા નિષ્ણાતની સલાહ લેવી મહત્વપૂર્ણ છે.
