આજકાલ નાણાકીય વ્યવહારો ખૂબ જ સરળ બની ગયા છે. ડિજિટલ માધ્યમોના આગમન સાથે, વ્યવહારો થોડી ક્ષણોમાં પૂર્ણ થાય છે. નેટ બેંકિંગ, એટીએમ અને ચેક દ્વારા પણ સરળતાથી વ્યવહારો કરી શકાય છે.
તમારે દરેક પ્રકારની લેવડ-દેવડમાં હંમેશા સાવધાન રહેવું જોઈએ, કારણ કે તમારી એક નાની ભૂલ તમને આર્થિક મુશ્કેલીમાં મૂકી શકે છે. તમારી નાની ભૂલથી તમારો ચેક બાઉન્સ થઈ શકે છે.
જેના કારણે તમારે જેલમાં જવું પડી શકે છે અથવા અન્ય કોઈ તમારા ચેકનો દુરુપયોગ કરી શકે છે. તેથી, તમારા માટે ચેક સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ નિયમોથી વાકેફ રહેવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
જો તમારી પાસે સાચી માહિતી નથી, તો તમે મોટી છેતરપિંડીનો શિકાર પણ બની શકો છો. આવી સ્થિતિમાં મારે ક્યાં સહી કરવી? કયા સંજોગોમાં સહી કરેલ ચેક આપવો જોઈએ? આ જાણવું ખૂબ જ જરૂરી બની જાય છે.
આજે આપણે એ સમજવાની કોશિશ કરીએ છીએ કે જો આપણે ચેકની પાછળ સહી કરીને કોઈને આપીએ તો કોઈ નાણાકીય જોખમ હશે કે નહીં. જો આવું થાય, તો જોખમ કેટલું મોટું હશે અને તેનાથી બચવાના ઉપાયો શું છે?
ચેકની પાછળ સહી કરતી વખતે ધ્યાન આપો
ચેક એ નાણાકીય દસ્તાવેજ છે જે રોકડ ઉપાડ માટે લેખિત ગેરંટી છે. તે આ રીતે સમજી શકાય છે કે સામાન્ય રીતે બેંકને એક ખાતામાંથી બીજા ખાતામાં ચોક્કસ રકમ ચૂકવવાનો લેખિત આદેશ છે.
પોસ્ટ ઓફિસની યોજના: વાર્ષિક રૂ. 399 રોકાણ પર મળશે રૂ. 10 લાખ સુધીનો લાભ, જાણો કેવી રીતે?
બેંકો દ્વારા ચેકને બે પક્ષો વચ્ચેના વ્યવહારો માટે સલામત, સુરક્ષિત અને અનુકૂળ પદ્ધતિ તરીકે ગણવામાં આવે છે. બેંક ચેક પર અથવા તેની પાછળ સહી કરવાનો ચોક્કસ અર્થ છે. તમામ પ્રકારના ચેકની પાછળ સહી કરવામાં આવતી નથી. બેરર ચેકના પાછળના ભાગમાં જ સહી થયેલ છે.
બેરર ચેક શું છે?
બેરર ચેક એ એક ચેક છે જે બેંકમાં જમા કરવામાં આવે છે અને તેના પર કોઈ વ્યક્તિનું નામ લખવામાં આવતું નથી. આ ચેકની મદદથી કોઈપણ વ્યક્તિ બેંકમાંથી રોકડ ઉપાડી શકે છે. બેંક આ ચેકને સર્વસંમતિપૂર્ણ વ્યવહાર માને છે. નિયમો અનુસાર, આવા ચેકથી થયેલી છેતરપિંડી માટે બેંક જવાબદાર નથી.
ચેકને લગતી મહત્વની બાબતો
- ચેક ફક્ત ચાલુ અથવા બચત ખાતા માટે જ જારી કરી શકાય છે.
- જે વ્યક્તિનું નામ ચેક પર લખેલું હોય તે જ તેને રોકડમાં મેળવી શકે છે.
- અનડેટેડ ચેક અમાન્ય ગણવામાં આવે છે.
- ચેક બેંકમાં જારી થયાની તારીખથી ત્રણ મહિના માટે માન્ય છે.
- ચેકમાં તળિયે 9-અંકનો MICR કોડ છે, જે ચેક ક્લિયરન્સ પ્રક્રિયાને સરળ બનાવે છે.
- ચેકની રકમ શબ્દો અને આંકડામાં લખવી જરૂરી છે.
- ચેક જારી કરનાર વ્યક્તિએ ઓવરરાઈટ કર્યા વિના સહી કરવી જોઈએ.
- ચેક પર પ્રાપ્તકર્તાનું નામ યોગ્ય રીતે લખેલું હોવું જોઈએ.
- પેયી ચેક અને ઓર્ડર ચેક માટે સહી જરૂરી નથી.
જો કોઈ બેંક ગ્રાહક પોતાના ખાતામાંથી પૈસા ઉપાડવા માટે બેરર ચેકનો ઉપયોગ કરે છે, તો ચેકની પાછળના ભાગમાં સહી કરવાની જરૂર નથી. આ સિવાય, ચૂકવણી કરનાર ચેક અને ઓર્ડર ચેકની પાછળ સહી કરવાની જરૂર નથી. ઓર્ડર ચેકમાં, રકમ સંબંધિત વ્યક્તિને આપવામાં આવે છે, જે પછી બેંક દ્વારા તપાસવામાં આવે છે.
