ઘણા લોકો અનુભવ કરે છે કે તેઓ અલાર્મ વગર જ રોજ સવારના 3 થી 5 વાગ્યા વચ્ચે જાગી જાય છે. નિંદ્રા નિષ્ણાતો કહે છે કે આ માત્ર સંયોગ નથી, પણ તમારા બોડી ક્લોક, લાઈફસ્ટાઇલ અને તણાવના સ્તર સાથે સીધો સંબંધ હોઈ શકે છે.
અમારા શરીરમાં 24 કલાકની આંતરિક રિધમ હોય છે, જેને સર્કેડિયન સાયકલ કહેવામાં આવે છે. આ સાયકલ હોર્મોન, તાપમાન અને નિંદ્રાના ચક્રને નિયંત્રિત કરે છે.
સામાન્ય રીતે સવારના 2 થી 5 વાગ્યા દરમિયાન શરીર કોર્ટિસોલ નામનું હોર્મોન બનાવવાનું શરૂ કરે છે, જે ધીમે ધીમે ઊંઘ તોડે છે. પરંતુ જો તણાવનું સ્તર વધારે હોય, તો કોર્ટિસોલ ઝડપથી વધી જાય છે અને તમે ગહન ઊંઘમાંથી અચાનક જાગી જાઓ છો.
શા માટે તણાવ ઊંઘ બગાડે છે?
લાંબા સમય સુધી ચાલતો તણાવ તમારા મૂડથી લઈને ઊંઘ સુધી દરેક બાબતને અસર કરે છે. ગહન ઊંઘ દરમિયાન મગજ હાઈ એલર્ટ પર હોય તો તે આ સ્થિતિને જોખમ તરીકે લે છે અને શરીરને જાગ્રત કરી દે છે. સવારના શરૂઆતના કલાકોમાં ગહન ઊંઘ વધુ અસરકારક હોય છે, એટલે આ સમયે ઊંઘ તૂટવાની શક્યતા વધુ રહે છે.
ઊંઘ સુધારવા માટે શું કરી શકાય?
ઊંઘની પૅટર્ન સમજો: જર્નલ અથવા મોબાઈલ એપથી તમારી ઊંઘની હિલચાલ ટ્રેક કરો.
સ્ક્રીનથી દૂર રહો: સૂતા પહેલા ફોન, ટીવી અથવા લૅપટૉપનો ઉપયોગ ઓછો કરો.
કેફીન-અલ્કોહલ ટાળો: સૂતા પહેલા કૉફી, ચા અથવા અલ્કોહલ ન લો.
પોસ્ટ ઓફિસની યોજના: વાર્ષિક રૂ. 399 રોકાણ પર મળશે રૂ. 10 લાખ સુધીનો લાભ, જાણો કેવી રીતે?
તણાવ ઘટાડો: દિવસ દરમિયાન બ્રેધિંગ એક્સર્સાઈઝ, ચાલવું કે જોગિંગ અપનાવો.
શેડ્યૂલ ફિક્સ કરો: રોજનું સૂવાનું-જાગવાનો સમય તમારી બોડીના ક્રોનોટાઈપ મુજબ રાખો.
જો તમે સતત સવારના 3 થી 5 વાગ્યા વચ્ચે જાગો છો, તો સમજો કે તમારું શરીર તમને તણાવ, જીવનશૈલી અથવા દૈનિક સમયપત્રક બદલવાની ચેતવણી આપી રહ્યું છે. સમયસર ધ્યાન આપશો તો ઊંઘની ગુણવત્તા સુધારી શકશો.
અસ્વીકરણ:
આ લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી માત્ર શૈક્ષણિક અને સામાન્ય માહિતીના હેતુ માટે છે. તે કોઈપણ પ્રકારની તબીબી સલાહ, નિદાન અથવા સારવારનો વિકલ્પ નથી. તમારી વ્યક્તિગત સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિ અને જરૂરિયાતો અલગ-અલગ હોઈ શકે છે, તેથી કોઈપણ નિર્ણય લેતા પહેલા નિષ્ણાતની સલાહ લેવી મહત્વપૂર્ણ છે.
