ભલે આ છોડ દરેક જગ્યાએ જોવા મળે છે, પરંતુ તેના ઉપયોગો વિશે બહુ ઓછા લોકો જાણે છે, તેથી અહીં અમે તમને તેના ઉપયોગ વિશે માહિતી આપી રહ્યા છીએ.
આક-આર્ક છોડ સૂકા, ઉજ્જડ અને ઊંચા જમીનમાં લગભગ દરેક જગ્યાએ જોવા મળે છે. આ છોડ અંગે સામાન્ય સમાજમાં એક ગેરસમજ છે કે આકનો છોડ ઝેરી છે અને તે મનુષ્યો માટે ઘાતક છે.
આમાં ચોક્કસપણે કંઈક સત્ય છે, કારણ કે આયુર્વેદ ગ્રંથોમાં પણ તેને પેટા-વિષોમાં ગણવામાં આવ્યું છે. જો તેનું વધુ પડતું સેવન કરવામાં આવે તો વ્યક્તિને ઉલટી અને ઝાડા થવાથી યમરાજના ઘરે જઈ શકે છે.
આકના રાસાયણિક તત્વોના વિશ્લેષણથી જાણવા મળે છે કે એમિરિન, ગીગાન્ટિઓલ અને કેલોટ્રોપિઓલ ઉપરાંત, તેના મૂળ અને થડમાં થોડી માત્રામાં મદાર આલ્બાન અને લવચીક આલ્કલી પણ જોવા મળે છે.
દૂધમાં ટ્રિપ્સિન, યુકેરિન, કેલોટ્રોપિન અને કેલોટોક્સિન તત્વો જોવા મળે છે. આકનો રસ કડવો, તીખો, ગરમ સ્વભાવનો છે અને વાત-કફ, કાનનો દુખાવો, કૃમિ, થાંભલા, ઉધરસ, કબજિયાત, પેટના રોગો, ચામડીના રોગો, સંધિવા અને બળતરા દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.
તેનાથી વિપરીત, જો આકનું સેવન યોગ્ય માત્રામાં, યોગ્ય રીતે, નિષ્ણાત ડૉક્ટરની દેખરેખ હેઠળ કરવામાં આવે, તો તે ઘણા રોગોના ઉપચારમાં ખૂબ ફાયદાકારક છે. તેનો દરેક ભાગ દવા છે, દરેક ભાગ ઉપયોગી છે અને તે સૂર્ય જેવો તેજ છે. ધર્મ એક તેજસ્વી અને દૈવી રસાયણ છે, જે પારો જેટલું જ સારું છે.
તેનું સ્વરૂપ, રંગ, ઓળખ:
આ છોડ અકાઉઆ એક ઔષધીય છોડ છે. તેને મદાર, મંદાર, આક, આર્ક પણ કહેવામાં આવે છે. તેનું ઝાડ નાનું અને ઝાંખરું છે. પાંદડા વડના પાંદડા જેટલા જાડા હોય છે. સફેદ રંગના લીલા પાંદડા પાકે ત્યારે પીળા થઈ જાય છે.
તેનું ફૂલ સફેદ અને નાનું હોય છે અને તેના પર મધપૂડો હોય છે. ફૂલ પર રંગબેરંગી ફોલ્લીઓ છે. ફળો કેરી જેવા જ હોય છે અને તેમાં કપાસ હોય છે. આક વૃક્ષની ડાળીઓમાંથી દૂધ નીકળે છે. તે દૂધ ઝેર જેવું કામ કરે છે. ઉનાળામાં આક રેતાળ જમીન પર ઉગે છે. વરસાદની ઋતુમાં પડતું પાણી સુકાઈ જાય છે.
તેના 9 અદ્ભુત ફાયદા:
ખાંડ અને ફૂલેલું પેટ: આકના છોડના પાનને ઊંધું કરો (ઊંધું એટલે કે પાનનો ખરબચડો ભાગ) અને તેને પગના તળિયા પર મૂકો અને મોજાં પહેરો. સવારે અને આખો દિવસ તેને રહેવા દો, રાત્રે સૂતી વખતે કાઢી નાખો. એક અઠવાડિયામાં તમારું સુગર લેવલ સામાન્ય થઈ જશે. આ ઉપરાંત, બહાર નીકળેલું પેટ પણ ઓછું થાય છે.
ઘા: આકનો દરેક ભાગ દવા છે, દરેક ભાગ ઉપયોગી છે. તે સૂર્ય જેટલું જ તીક્ષ્ણ અને તેજસ્વી છે અને તેમાં પારાની જેમ સારો અને દૈવી રાસાયણિક ગુણ છે. કેટલીક જગ્યાએ તેને ‘વનસ્પતિશાસ્ત્રીય પારો’ પણ કહેવામાં આવે છે. આકના કોમળ પાંદડાને મીઠા તેલમાં બાળીને સોજાવાળા અંડકોષ પર બાંધવાથી સોજો દૂર થાય છે. અને કડવા તેલમાં પાંદડા બાળીને ગરમ ઘા પર લગાવવાથી ઘા રૂઝાઈ જાય છે.
ખાંસી: તેના નરમ પાંદડાઓનો ધુમાડો હરસ મટાડે છે. આકના પાંદડા ગરમ કરીને બાંધવાથી ઈજા મટાડવામાં મદદ મળે છે. સોજો દૂર થઈ જાય છે. કાળા મરીને આકના મૂળના પાવડરમાં ભેળવીને નાની ગોળીઓ બનાવીને ખાવાથી ખાંસી મટે છે.
માથાનો દુખાવો: આકના ઝાડના મૂળની રાખમાં કડવું તેલ ભેળવીને લગાવવાથી ખંજવાળ મટે છે. આકની સૂકી લાકડી લો અને તેને એક બાજુથી બાળી નાખો અને બીજી બાજુથી નાક દ્વારા ધુમાડો જોરથી શ્વાસમાં લો, માથાનો દુખાવો તરત જ મટી જાય છે.
શરદી તાવમાં રાહત: આકના મૂળને પાણીમાં ભેળવીને લગાવવાથી નખના રોગ મટે છે. આકના ઝાડના મૂળને છાંયડામાં સૂકવીને પીસી લો અને તેમાં ગોળ ભેળવીને ખાવાથી શરદી-તાવ મટે છે.
સંધિવા: આકના મૂળના 2 સીર લો અને તેને 4 સીર પાણીમાં રાંધો. જ્યારે અડધું પાણી બાકી રહે ત્યારે મૂળ કાઢી લો અને ઘઉંના 2 સીર પાણીમાં છોડી દો. જ્યારે પાણી ન રહે ત્યારે તેને સૂકવી લો અને તે ઘઉંનો લોટ પીસી લો. ચોથા કિલો લોટની બાટી કે રોટલી બનાવો અને તેમાં ગોળ અને ઘી ઉમેરો અને તેને દરરોજ ખાઓ. આનાથી સંધિવાનો રોગ મટે છે. ઘણા દિવસોનો સંધિવા 21 દિવસમાં મટી જાય છે.
પોસ્ટ ઓફિસની યોજના: વાર્ષિક રૂ. 399 રોકાણ પર મળશે રૂ. 10 લાખ સુધીનો લાભ, જાણો કેવી રીતે?
પાઈલ્સ મસા: આકનું દૂધ પગના અંગૂઠા પર લગાવવાથી આંખનો દુખાવો મટે છે. તેને થાંભલા પર લગાવવાથી મસા દૂર થાય છે. ભમરીના ડંખ પર તેને લગાવવાથી દુખાવો થતો નથી. તેને ઈજા પર લગાવવાથી ઈજામાં રાહત મળે છે.
વાળ ખરવા: વાળ ખરી ગયેલા વિસ્તારમાં આકનું દૂધ લગાવવાથી વાળ ફરીથી ઉગે છે. પરંતુ ધ્યાન રાખો કે તેનું દૂધ આંખોમાં ન જવું જોઈએ નહીંતર આંખોને નુકસાન થશે. ઉપરોક્ત કોઈપણ પગલાં કાળજીપૂર્વક અને તમારા પોતાના જોખમે વાપરો.
થાંભલા: આકના નરમ પાંદડા જેટલા પાંચેય ક્ષાર લો, તેમાં ચોથા ભાગનું તલનું તેલ અને સમાન પ્રમાણમાં લીંબુનો રસ ઉમેરો, વાસણના મોંને કપડા અને માટીથી ઢાંકી દો અને તેને આગ પર મૂકો. જ્યારે પાંદડા બળી જાય, ત્યારે બધું બહાર કાઢી લો, તેને પીસી લો અને બાજુ પર રાખો. જરૂર મુજબ ૫૦૦ મિલિગ્રામથી ૩ ગ્રામ ગરમ પાણી, છાશ કે વાઇન સાથે લેવાથી મોટા પાઈલ મટે છે.
સાંધાના દુખાવામાં: આકનું ફૂલ, સૂકું આદુ, કાળા મરી, હળદર અને જાયફળ સમાન માત્રામાં લો. તેમને પાણી સાથે બારીક પીસીને ગ્રામ કદની ગોળીઓ બનાવો. સવારે અને સાંજે 2 ગોળી પાણી સાથે લો.
દાદ: તલના તેલમાં મદાર (આક) નું દૂધ હળદર સાથે ઉકાળીને દાદ કે ખરજવા પર લગાવવાથી ફાયદો થાય છે.
બહેરાશ: આક (મદાર) ના પાન પર ઘી લગાવો, તેને આગ પર ગરમ કરો અને તેનો રસ નિચોવી લો. આ રસને થોડું ગરમ કરીને રોજ કાનમાં નાખવાથી કાનની બહેરાશ દૂર થાય છે.
ખીલ: આખ દૂધમાં હળદર ભેળવીને ખીલ પર લગાવવાથી થોડા દિવસોમાં રાહત મળશે અને ચહેરા પર ચમક આવશે.
હલતા દાંત દૂર કરવા: હલતા દાંતના મૂળ પર આક દૂધના એક કે બે ટીપાં નાખવાથી તેને સરળતાથી દૂર કરવામાં મદદ મળે છે. આકના મૂળનો ટુકડો દુખાતા દાંત પર દબાવવાથી દુખાવો ઓછો થાય છે.
ખંજવાળ: આકના 10 સૂકા પાનને સરસવના તેલમાં ઉકાળો અને તેને બાળી નાખો. પછી તેલને ગાળી લો અને ઠંડુ થાય ત્યારે તેમાં 4 કપૂરની ગોળીઓનો પાવડર સારી રીતે મિક્સ કરો અને બોટલમાં ભરી દો. આ તેલને ખંજવાળવાળા ભાગો પર દિવસમાં ત્રણ વખત લગાવો. આનાથી ખંજવાળ મટે છે.
તેની હાનિકારક અસરો:
આકનો છોડ ઝેરી છે. આકના મૂળની છાલનું વધુ પડતું સેવન કરવાથી પેટ અને આંતરડામાં બળતરા થાય છે, જેના કારણે ઉબકા આવે છે અને ઉલટી પણ થાય છે. તેનું તાજું દૂધ વધુ માત્રામાં આપવાથી ઝેર જેવું કામ થાય છે. તેથી, તેનો ઉપયોગ કરતી વખતે માત્રાનું ખાસ ધ્યાન રાખો. ઘી અને દૂધનો ઉપયોગ આકના હાનિકારક પ્રભાવોનો નાશ કરવા માટે થાય છે.
અસ્વીકરણ:
આ લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી માત્ર શૈક્ષણિક અને સામાન્ય માહિતીના હેતુ માટે છે. તે કોઈપણ પ્રકારની તબીબી સલાહ, નિદાન અથવા સારવારનો વિકલ્પ નથી. તમારી વ્યક્તિગત સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિ અને જરૂરિયાતો અલગ-અલગ હોઈ શકે છે, તેથી કોઈપણ નિર્ણય લેતા પહેલા નિષ્ણાતની સલાહ લેવી મહત્વપૂર્ણ છે.
