જ્યારે કોઈ મહિલા સિંગલ પેરેન્ટ હોય છે, ત્યારે તેના માટે પૂર્ણ-સમયની નોકરી કરવી અત્યંત મુશ્કેલ બની જાય છે, એમ દિલ્હી હાઈકોર્ટે એક મહિલા અને તેના સગીર પુત્રને વચગાળાના ભરણપોષણ આપવાના ટ્રાયલ કોર્ટના આદેશને રદ કરવાનો ઇનકાર કરતા અવલોકન કર્યું.
કોર્ટે કહ્યું કે બાળકની સંભાળ રાખવા માટે કામ ન કરવું એ સ્વૈચ્છિક રીતે નોકરી છોડી દેવા જેવું ગણી શકાય નહીં અને આવી સ્થિતિમાં તેણી ભરણપોષણ ભથ્થું મેળવવા માટે હકદાર છે.
૧૩ મેના રોજ આપેલા પોતાના આદેશમાં, જસ્ટિસ સ્વર્ણકાંત શર્માએ કહ્યું કે નાના બાળકની સંભાળ રાખવી એ માતા માટે સૌથી મોટી જવાબદારી છે અને કહ્યું કે ભરણપોષણ ભથ્થું આ જવાબદારી પૂરી કરવાનું પરિણામ છે.
આ સાથે, કોર્ટે મહિલા અને તેના સગીર પુત્રને વચગાળાના ભરણપોષણ આપવાના ટ્રાયલ કોર્ટના આદેશને રદ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
હકીકતમાં, આ અરજી મહિલાના પતિ દ્વારા ઓક્ટોબર 2023 માં ટ્રાયલ કોર્ટ દ્વારા આપવામાં આવેલા ભરણપોષણના આદેશને પડકારતી દાખલ કરવામાં આવી હતી. કોર્ટે તેમને તેમની અલગ રહેતી પત્ની અને બાળકને દર મહિને 7,500 રૂપિયા ભરણપોષણ ભથ્થું ચૂકવવા કહ્યું હતું.
જોકે, હાઈકોર્ટે પુરુષને મહિલાને માસિક રકમ ચૂકવવાનું ચાલુ રાખવા અને તેમના બાળક માટે દર મહિને 4,500 રૂપિયા ચૂકવવાનો નિર્દેશ આપ્યો.
આ પુરુષે ટ્રાયલ કોર્ટના આદેશને એ આધાર પર પડકાર્યો હતો કે મહિલા ઉચ્ચ શિક્ષિત હતી અને અગાઉ દિલ્હીની એક સરકારી શાળામાં મહેમાન શિક્ષક તરીકે કામ કરતી હતી, જ્યાંથી તેણીને દર મહિને 40,000 થી 50,000 રૂપિયાનો પગાર મળતો હતો.
તેમણે દાવો કર્યો હતો કે મહિલા કમાવવા અને પોતાનું અને બાળકનું ગુજરાન ચલાવવા સક્ષમ હતી, અને આ કેસ ફક્ત તેણીને હેરાન કરવા માટે દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો.
અરજદારે દલીલ કરી હતી કે ફેમિલી કોર્ટે એ હકીકતને ધ્યાનમાં ન લઈને ભૂલ કરી હતી કે મહિલાએ પોતાની મરજીથી સાસરિયાનું ઘર છોડી દીધું હતું અને કોર્ટના આદેશ છતાં તેના પતિ સાથે ફરીથી સંબંધ શરૂ કર્યો ન હતો. તે વ્યક્તિએ દાવો કર્યો કે તે તેની પત્ની અને સગીર બાળક સાથે ફરીથી રહેવા માટે તૈયાર છે.
ચુકાદો આપતી વખતે, કોર્ટે કહ્યું, ‘એ વાત જાણીતી છે કે સગીર બાળકની સંભાળ રાખવાની જવાબદારીનો ભાર માતાપિતા પર અપ્રમાણસર આવે છે, અને આનાથી પૂર્ણ-સમયની નોકરી કરવાની તેમની ક્ષમતા પણ મર્યાદિત થાય છે, ખાસ કરીને એવા કિસ્સાઓમાં જ્યાં માતા કામ પર જાય ત્યારે બાળકની સંભાળ રાખવા માટે પરિવારનો કોઈ અન્ય સભ્ય ન હોય.’
પોસ્ટ ઓફિસની યોજના: વાર્ષિક રૂ. 399 રોકાણ પર મળશે રૂ. 10 લાખ સુધીનો લાભ, જાણો કેવી રીતે?
તેથી, કોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં કહ્યું કે મહિલાના નોકરી ન લેવાના નિર્ણયને સ્વૈચ્છિક ત્યાગ તરીકે ગણી શકાય નહીં પરંતુ બાળકની સંભાળ રાખવાની અત્યંત ફરજને બદલે તેને આવશ્યકતા તરીકે ગણી શકાય.
ભરણપોષણના આદેશને રદ કરવાની માંગ કરતી પોતાની અરજીમાં, અરજદારે જણાવ્યું હતું કે તે હરિયાણામાં વકીલ તરીકે પ્રેક્ટિસ કરે છે અને તેને માત્ર રૂ. મળે છે. ૧૦,૦૦૦ થી રૂ. ૧૫,૦૦૦ પ્રતિ માસ ચૂકવવાપાત્ર છે અને તેથી, તે ટ્રાયલ કોર્ટના આદેશ મુજબ વચગાળાના ભરણપોષણ ચૂકવી શકતો નથી.
બીજી તરફ, મહિલાએ કોર્ટને જણાવ્યું કે બાળક પ્રત્યેની જવાબદારીઓને કારણે તે કામ કરી શકતી નથી. તેણીએ કહ્યું કે તેણીની અગાઉની નોકરી (લગ્ન પહેલાં) તેણીને પૂરતા ભરણપોષણનો ઇનકાર કરવા માટે માન્ય કારણ નથી, અને દલીલ કરી કે તેણીએ ઘણો સમય મુસાફરીમાં વિતાવ્યો અને તેણીને તેના ઘરની નજીક કામ ન મળ્યું, તેથી તેણીએ તેણીની શિક્ષણ કારકિર્દી છોડી દીધી.
કોર્ટે મહિલાની દલીલ સ્વીકારી અને તેના ખુલાસાને વાજબી અને વાજબી ગણાવ્યો. બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે વ્યક્તિનું આવકનું પ્રમાણપત્ર રેકોર્ડ પર નથી અને ફેમિલી કોર્ટને વચગાળાના ભરણપોષણ માટેની અરજી પર નવો નિર્ણય આપવા અને વચગાળાના સમયગાળા દરમિયાન વ્યવસ્થા ચાલુ રાખવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.
