‘પક્ષીઓ, નદીઓ અને પવનના ઝાપટાં, તેમને કોઈ સીમાઓ રોકી શકતી નથી…’ પરંતુ જ્યારે પ્રેમની વાત આવે છે, ત્યારે લોકો કદાચ કોઈ પણ પ્રકારની મર્યાદા કે સીમાઓની પરવા કરતા નથી.
વાસ્તવમાં પ્રેમમાં ઉંમરથી કોઈ ફરક પડતો નથી, પરંતુ જ્યારે લગ્નની વાત આવે છે ત્યારે સમાજના ઘણા નિયમો તેમાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે. ખાસ કરીને પતિ-પત્ની વચ્ચે ઉંમરના તફાવત વિશે હંમેશા ચર્ચા થતી રહે છે.
આપણા સમાજમાં સામાન્ય રીતે એવું માનવામાં આવે છે કે પતિ પત્ની કરતા મોટો હોવો જોઈએ, પરંતુ શું ખરેખર તે જરૂરી છે? અથવા આ માત્ર એક જૂનો વિચાર છે? આવો જાણીએ વિજ્ઞાન અને સમાજ આ વિશે શું કહે છે.
સમાજ શું કહે છે?
ભારતીય સમાજમાં લગ્ન માટે 3 થી 5 વર્ષનો તફાવત આદર્શ માનવામાં આવે છે. ઉપરાંત, આ સમીકરણમાં પતિની ઉંમર પત્ની કરતા વધારે છે. આ માન્યતા સદીઓથી ચાલી આવે છે, ખાસ કરીને અરેન્જ્ડ મેરેજમાં આ અંગે ઘણી કાળજી લેવામાં આવે છે.
જો કે, આવા ઘણા લગ્ન છે જ્યાં પત્ની પતિ કરતા મોટી હોય છે અને તેઓ સફળ પણ થયા છે. શાહિદ કપૂર-મીરા રાજપૂત, જેમની ઉંમરમાં 15 વર્ષનો તફાવત છે, અને પ્રિયંકા ચોપરા-નિક જોનાસ, જેઓ પ્રિયંકા કરતાં 10 વર્ષ મોટા છે, જેમની ઉંમરમાં ઘણો તફાવત છે અને છતાં તેઓ સફળ લગ્નો કરી રહ્યા છે, સહિત ઘણા પ્રખ્યાત યુગલો છે.
આજના સમયમાં લવ મેરેજનું ચલણ વધી રહ્યું છે, જ્યાં ઉંમરના તફાવતનું ઓછું ધ્યાન રાખવામાં આવે છે. મોટા શહેરોમાં આ તફાવત હવે મહત્વનો નથી. પરંતુ હજુ પણ સમાજનો એક મોટો વર્ગ છે જે હજુ પણ આ વિચારને સાચો માને છે.
જો તમે વિચારતા હોવ કે આ માત્ર સમાજ દ્વારા બનાવેલ નિયમ છે, તો એવું નથી. આ અંગે વિજ્ઞાન પણ પોતાનો અભિપ્રાય આપે છે. વિજ્ઞાન અનુસાર લગ્ન માટે શારીરિક અને માનસિક પરિપક્વતા બંને મહત્વપૂર્ણ છે.
31 વર્ષની પ્રાજક્તા કોહલીએ પણ 5 ફેબ્રુઆરીએ 35 વર્ષના વૃષાંક કનાલ સાથે લગ્ન કર્યા હતા.
(1) શારીરિક અને માનસિક પરિપક્વતા: છોકરીઓ છોકરાઓ કરતા જલ્દી પરિપક્વ થાય છે.
છોકરીઓમાં હોર્મોનલ ફેરફારો 7 થી 13 વર્ષની ઉંમરે શરૂ થાય છે, જ્યારે છોકરાઓમાં આ ફેરફાર 9 થી 15 વર્ષની ઉંમરે શરૂ થાય છે.
તેથી, સ્ત્રીઓની માનસિક સમજ અને ભાવનાત્મક સ્થિરતા પુરૂષો કરતાં વહેલા વિકસે છે.
પોસ્ટ ઓફિસની યોજના: વાર્ષિક રૂ. 399 રોકાણ પર મળશે રૂ. 10 લાખ સુધીનો લાભ, જાણો કેવી રીતે?
(2) લગ્ન માટેની યોગ્ય ઉંમર: ભારતમાં, છોકરીઓ માટે લગ્નની કાયદેસર ઉંમર 18 વર્ષ અને છોકરાઓ માટે 21 વર્ષ છે. કાયદાકીય રીતે પતિ-પત્ની વચ્ચે 3 વર્ષનું અંતર યોગ્ય ગણાય છે.
સમાજના મતે, વાજબી વય તફાવત સંબંધોમાં સંતુલન જાળવવામાં મદદરૂપ છે.
વિજ્ઞાનની આ હકીકત માત્ર શારીરિક પરિપક્વતાની વાત કરે છે. પરંતુ જરૂરી નથી કે હોર્મોનલ ચેન્જ થતા જ લગ્ન કરી લેવા જોઈએ. વિશ્વભરના દેશોમાં શારીરિક સંબંધો અને લગ્ન માટેની લઘુત્તમ ઉંમર બદલાય છે.
વળી, લગ્ન માત્ર શારીરિક સંબંધો પર આધારિત નથી. આ જ કારણ છે કે લગ્નની ઉંમર માત્ર વૈજ્ઞાનિક માપદંડો દ્વારા નક્કી કરી શકાતી નથી. સમાજના મતે, વાજબી વય તફાવત સંબંધોમાં સંતુલન જાળવવામાં મદદરૂપ છે. વિજ્ઞાન અનુસાર, સાચો વય તફાવત એ વાત પર આધાર રાખે છે કે બંને ભાગીદારો માનસિક, ભાવનાત્મક અને શારીરિક રીતે કેટલા પરિપક્વ છે.
જો કે, તે સ્પષ્ટ છે કે લગ્નની સફળતા વય તફાવત પર આધારિત નથી પરંતુ એકબીજા પ્રત્યે પ્રેમ, આદર અને સમજણ પર આધારિત છે. ઉંમરનો તફાવત ત્રણ વર્ષનો હોય કે પંદર વર્ષનો, સાચા અર્થમાં સફળ સંબંધો એવા હોય છે જ્યાં બંને ભાગીદારો એકબીજાની પરિપક્વતા અને વિચારસરણીને સમજે છે અને એકબીજાને ટેકો આપે છે.
