આજકાલ ખભાનો દુખાવો એક સામાન્ય સમસ્યા બની ગઈ છે. ખાસ કરીને એવા લોકો માટે કે જેઓ લાંબા સમય સુધી કમ્પ્યુટર પર કામ કરે છે, ખોટી રીતે બેસે છે, ભારે વજન ઉપાડે છે અથવા શારીરિક પ્રવૃત્તિઓમાં બેદરકાર છે. આ સમસ્યા ક્યારેક હળવી હોય છે, પરંતુ ક્યારેક તે ગંભીર સ્વરૂપ પણ લઈ લે છે.
ખભાના દુખાવાથી બચવા માટે યોગ્ય જીવનશૈલી, નિયમિત કસરત, યોગ્ય પોષણ અને યોગ્ય શારીરિક મુદ્રા અપનાવવી મહત્વપૂર્ણ છે. જો દુખાવો હળવો હોય તો યોગ, મસાજ અને ઘરગથ્થુ ઉપચારથી રાહત મળી શકે છે. પરંતુ જો આ સમસ્યા ચાલુ રહે તો ડોક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી બની જાય છે.
યોગ્ય કાળજી અને સાવચેતીથી તમે ખભાના દુખાવાથી હંમેશ માટે છુટકારો મેળવી શકો છો, પરંતુ આ માટે આ સમસ્યાને નજરઅંદાજ ન કરવી જરૂરી છે.
શા માટે ખભા દુખે છે?
ખભાના દુખાવાના ઘણા કારણો હોઈ શકે છે, જેમાં શરીરની ખોટી મુદ્રા મુખ્ય કારણ છે. લાંબા સમય સુધી બેસીને કે ઉભા રહેવાથી ખભાના સ્નાયુઓ પર દબાણ વધે છે, જેનાથી આ સમસ્યા થઈ શકે છે.
એ જ રીતે લેપટોપ કે કોમ્પ્યુટરનો વધુ પડતો ઉપયોગ પણ ખભામાં તણાવ વધવાનું મુખ્ય કારણ છે. સતત સ્ક્રીન તરફ જોવું અને ખોટી ઊંચાઈએ કીબોર્ડનો ઉપયોગ કરવાથી ખભાના સ્નાયુઓ જકડાઈ જાય છે.
ભારે વજન ઉપાડવું એ પણ ખભાના દુખાવાનું મુખ્ય કારણ છે. જીમમાં ખોટી કસરત કરવાથી અથવા ભારે વસ્તુઓને અસંતુલિત રીતે ઉપાડવાથી સ્નાયુઓ પર વધારાનું દબાણ પડે છે, જેનાથી દુખાવો અને સોજો આવી શકે છે.
આ સિવાય સ્નાયુઓમાં ખેંચાણ પણ ખભાના દર્દનું મહત્વનું કારણ બની શકે છે. અચાનક આંચકો લાગવાથી, ઊંઘવાની ખોટી આદત અથવા કોઈપણ ઈજાને કારણે સ્નાયુઓને અસર થઈ શકે છે.
સંધિવા પણ ખભાના દુખાવાનું સામાન્ય કારણ છે. સંધિવા અથવા અન્ય સાંધાની સમસ્યાઓ ખભાની હિલચાલને અસર કરી શકે છે, જેના કારણે વ્યક્તિને તીવ્ર પીડા અને જડતા અનુભવાય છે.
પોસ્ટ ઓફિસની યોજના: વાર્ષિક રૂ. 399 રોકાણ પર મળશે રૂ. 10 લાખ સુધીનો લાભ, જાણો કેવી રીતે?
ફ્રોઝન શોલ્ડર એ એવી સ્થિતિ છે જેમાં ખભાની ગતિશીલતા ઓછી થાય છે અને ધીમે ધીમે દુખાવો વધે છે. આ સમસ્યા ખાસ કરીને એવા લોકોમાં જોવા મળે છે જેઓ લાંબા સમય સુધી તેમના હાથનો ઓછો ઉપયોગ કરે છે.
આ સિવાય ટેન્ડિનિટિસને કારણે પણ ખભામાં દુખાવો થઈ શકે છે. આમાં, સ્નાયુઓ અને રજ્જૂમાં સોજો આવે છે, જે હળવાથી ગંભીર પીડા સુધીની સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે.
ખભાના દુખાવામાંથી રાહત મેળવવાની સરળ રીતો
(1) યોગ્ય શારીરિક મુદ્રા અપનાવો
- કમ્પ્યુટર સ્ક્રીનને આંખના સ્તર પર રાખો.
- બેસતી વખતે અને ઊભી વખતે તમારી પીઠ સીધી રાખો.
- સૂતી વખતે ગરદન અને ખભાને યોગ્ય ટેકો આપે એવા ઓશીકાનો ઉપયોગ કરો.
(2) સ્ટ્રેચિંગ અને કસરત કરો
- પેન્ડુલમ સ્ટ્રેચ: હાથને હળવા સ્વિંગની જેમ ગોળાકાર ગતિમાં ફેરવો.
- ક્રોસ-બોડી સ્ટ્રેચ: એક હાથને બીજી બાજુ ખેંચીને ખેંચો.
- રોટેટર કફ સ્ટ્રેચ: દિવાલ સામે ઊભા રહો અને તમારા ખભાને ફેરવો.
- યોગાસનઃ ભુજંગાસન, ગોમુખાસન અને તાડાસન કરવાથી ખભાની લવચીકતા વધે છે.
(3) હળવો મસાજ કરો અને ગરમ-ઠંડા કોમ્પ્રેસ કરો
- ગરમ કોમ્પ્રેસ: સોજો અને જડતા ઘટાડવા માટે હળવા ગરમ ટુવાલ અથવા હીટિંગ પેડનો ઉપયોગ કરો.
- આઈસ કોમ્પ્રેસ: દુખાવો અને સોજો ઓછો કરવા માટે 10-15 મિનિટ માટે બરફ લગાવો.
આયુર્વેદિક તેલની માલિશ: તલ, નારિયેળ અથવા સરસવના તેલથી માલિશ કરવાથી રક્ત પરિભ્રમણ સુધરે છે.
(4) તમારા આહારનું ધ્યાન રાખો
- બળતરા વિરોધી ખોરાક લો: હળદર, આદુ, લસણ અને તજ બળતરા ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
- પ્રોટીન અને કેલ્શિયમયુક્ત આહાર લોઃ દૂધ, ચીઝ, લીલા શાકભાજી અને બદામ હાડકાંને મજબૂત બનાવે છે.
- પૂરતું પાણી પીવોઃ ડિહાઈડ્રેશનથી સ્નાયુઓ જકડાઈ શકે છે.
(5) તણાવ ઓછો કરો અને પૂરતી ઊંઘ લો
- ધ્યાન અને પ્રાણાયામ કરો: તે માનસિક અને શારીરિક તણાવ ઘટાડવામાં મદદરૂપ છે.
- 7-8 કલાકની સારી ઊંઘ લો: આ શરીરને ઝડપથી પુનઃપ્રાપ્ત કરવામાં મદદ કરે છે.
- વર્ક બ્રેક લોઃ દર કલાકે 5-10 મિનિટનો બ્રેક લો અને લાઇટ સ્ટ્રેચિંગ કરો.
ડૉક્ટરની સલાહ લો
ખભાનો હળવો દુખાવો સામાન્ય રીતે ઘરેલું ઉપચાર, નિયમિત કસરત અને યોગ્ય જીવનશૈલી વડે મટાડી શકાય છે. પરંતુ જો આ દુખાવો લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે, વધી રહ્યો હોય અથવા વારંવાર થતો હોય તો તેની અવગણના ન કરવી જોઈએ.
જો ઘરેલું ઉપચાર, મસાજ, ગરમ-ઠંડા કોમ્પ્રેસ અને વ્યાયામથી રાહત ન મળી રહી હોય, તો તે કોઈ ગંભીર સમસ્યાનો સંકેત હોઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં, ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ અથવા ઓર્થોપેડિક ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી બની જાય છે.
અસ્વીકરણ:
આ લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી માત્ર શૈક્ષણિક અને સામાન્ય માહિતીના હેતુ માટે છે. તે કોઈપણ પ્રકારની તબીબી સલાહ, નિદાન અથવા સારવારનો વિકલ્પ નથી. તમારી વ્યક્તિગત સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિ અને જરૂરિયાતો અલગ-અલગ હોઈ શકે છે, તેથી કોઈપણ નિર્ણય લેતા પહેલા નિષ્ણાતની સલાહ લેવી મહત્વપૂર્ણ છે.
