ડિજિટલ હેલ્થ પ્લેટફોર્મના સર્વેમાં એક ખૂબ જ ખતરનાક બાબત સામે આવી છે. આ સર્વે અનુસાર ભારતમાં એક સાયલન્ટ હેલ્થ કટોકટી ઝડપથી ફેલાઈ રહી છે. હા, ભારતમાં 57% કોર્પોરેટ પુરૂષ કર્મચારીઓમાં વિટામીન-બી12 ની ઉણપ છે.
વિટામિન B12, જેને કોબાલામીન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે શરીર માટે આવશ્યક પોષક તત્વ છે. તે લાલ રક્તકણોની રચના, ડીએનએ સંશ્લેષણ, નર્વસ સિસ્ટમની યોગ્ય કામગીરી અને મગજના વિકાસ માટે જરૂરી છે.
વિટામિન B12 ની ઉણપ શરીરમાં ઘણી ગંભીર સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે. ચાલો જાણીએ વિટામિન-બી12ની ઉણપના કારણો, લક્ષણો અને નિવારણની પદ્ધતિઓ…
વિટામિન B12 ની ઉણપના કારણો
આહારમાં ઉણપ- વિટામિન B12 મુખ્યત્વે માંસ, માછલી, ઈંડા અને ડેરી ઉત્પાદનો જેવા પ્રાણી ઉત્પાદનોમાં જોવા મળે છે. શાકાહારી અથવા કડક શાકાહારી આહારને અનુસરતા લોકોમાં ઉણપનું જોખમ વધુ હોય છે.
શોષણની સમસ્યાઓ – આંતરડાના રોગો, જેમ કે ક્રોહન રોગ અથવા સેલિયાક રોગ, કેટલાક લોકોમાં વિટામિન B12 ના શોષણને અસર કરી શકે છે. વધુમાં, પેટની શસ્ત્રક્રિયા અથવા ગેસ્ટ્રિક બાયપાસ સર્જરી પછી શોષણ ક્ષમતા પણ ઘટાડી શકાય છે.
પ્રોટીનની ઉણપ- વિટામિન B12ને શોષવા માટે આંતરડામાં ખાસ પ્રોટીનની જરૂર પડે છે. આ પ્રોટીનની ઉણપ વિટામિન B12 ના શોષણને અસર કરી શકે છે.
વધતી ઉંમર સાથે ઉણપ – વધતી ઉંમર સાથે, પેટમાં હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડનો સ્ત્રાવ ઓછો થાય છે, જે વિટામિન B12 ના શોષણ માટે જરૂરી છે. તેથી, વૃદ્ધ લોકોમાં ઉણપનું જોખમ વધુ હોય છે.
દવાઓની અસર – કેટલીક દવાઓ, જેમ કે મેટફોર્મિન (ડાયાબિટીસની દવા) અથવા એન્ટાસિડ્સ, વિટામિન B12 ના શોષણને અસર કરી શકે છે.
વિટામિન B12 ની ઉણપના લક્ષણો
થાક અને નબળાઈ – વિટામિન B12 ની ઉણપ શરીરમાં લાલ રક્ત કોશિકાઓનું ઉત્પાદન ઘટાડે છે, જે એનિમિયા તરફ દોરી શકે છે. જેના કારણે થાક, નબળાઈ અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે.
કળતર અને નિષ્ક્રિયતા – વિટામિન B12 ની ઉણપને કારણે રક્ત પરિભ્રમણ પણ પ્રભાવિત થાય છે. જેના કારણે હાથ-પગમાં કળતર અથવા સુન્ન થવાની સમસ્યા થઈ શકે છે.
નર્વસ સિસ્ટમને લગતી સમસ્યાઓ – વિટામિન B12 ની ઉણપ નર્વસ સિસ્ટમને અસર કરી શકે છે, જેના કારણે કળતર, નિષ્ક્રિયતા આવે છે, સંતુલનમાં સમસ્યાઓ અને યાદશક્તિ નબળી પડે છે.
પોસ્ટ ઓફિસની યોજના: વાર્ષિક રૂ. 399 રોકાણ પર મળશે રૂ. 10 લાખ સુધીનો લાભ, જાણો કેવી રીતે?
ત્વચાનું પીળું પડવું – એનિમિયાને કારણે ત્વચા પીળી થઈ શકે છે.
માનસિક સમસ્યાઓ- વિટામિન B12 ની ઉણપને કારણે ડિપ્રેશન, ચીડિયાપણું અને આભાસ જેવા લક્ષણો પણ જોવા મળે છે.
મોઢાના ચાંદા- કેટલાક લોકોમાં વિટામિન B12 ની ઉણપને કારણે જીભમાં સોજો અથવા મોઢામાં ચાંદા આવી શકે છે.
વિટામિન B12 ની ઉણપથી બચવાની રીતો
યોગ્ય આહાર- વિટામિન B12ની ઉણપથી બચવા માટે યોગ્ય આહાર લેવો જરૂરી છે. તમારા આહારમાં માંસ, માછલી, ઈંડા, દૂધ અને દહીં જેવા પ્રાણી ઉત્પાદનોનો સમાવેશ કરો. શાકાહારી લોકો ડૉક્ટરની સલાહ લઈને વિટામિન B12 સપ્લીમેન્ટ લઈ શકે છે.
સપ્લિમેન્ટ્સ- ડૉક્ટરની સલાહ પર વિટામિન B12 સપ્લિમેન્ટ્સ લેવાથી ફાયદો થઈ શકે છે, ખાસ કરીને જેમને શોષણની સમસ્યા હોય તેમના માટે.
નિયમિત પરીક્ષણ- જો વિટામીન B12 ની ઉણપના લક્ષણો દેખાય, તો નિયમિત રક્ત પરીક્ષણ કરાવવું મહત્વપૂર્ણ છે. જેના કારણે ઉણપને સમયસર શોધીને સારવાર કરી શકાય છે.
દવાઓનો સાચો ઉપયોગ- જો તમે એવી દવાઓ લઈ રહ્યા છો જે વિટામિન B12 ના શોષણને અસર કરી શકે છે, તો ડૉક્ટરની સલાહ લો અને જરૂરી પૂરવણીઓ લો.
વૃદ્ધ લોકોનું ધ્યાનઃ- વૃદ્ધોને વિટામિન B12 ની ઉણપથી બચાવવા માટે તેમના આહાર અને સ્વાસ્થ્યનું વિશેષ ધ્યાન રાખવું જોઈએ.
અસ્વીકરણ:
આ લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી માત્ર શૈક્ષણિક અને સામાન્ય માહિતીના હેતુ માટે છે. તે કોઈપણ પ્રકારની તબીબી સલાહ, નિદાન અથવા સારવારનો વિકલ્પ નથી. તમારી વ્યક્તિગત સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિ અને જરૂરિયાતો અલગ-અલગ હોઈ શકે છે, તેથી કોઈપણ નિર્ણય લેતા પહેલા નિષ્ણાતની સલાહ લેવી મહત્વપૂર્ણ છે.
