હિન્દુ ધર્મમાં એકાદશીના ઉપવાસનું વિશેષ મહત્વ છે, પરંતુ નિર્જળા એકાદશીને બધી એકાદશીઓમાં સૌથી મુશ્કેલ અને પુણ્યશાળી માનવામાં આવે છે. આ દિવસે ઉપવાસ કરનાર પાણી પણ પીતો નથી, તેથી તેને નિર્જળા કહેવામાં આવે છે.
એવું માનવામાં આવે છે કે આ એકાદશીનું પાલન કરવાથી વર્ષની બધી 24 એકાદશીઓનો લાભ મળે છે. તમને જણાવી દઈએ કે આ વર્ષે 2025 માં નિર્જળા એકાદશી બે દિવસ માટે ઉજવવામાં આવશે, તો ચાલો જાણીએ નિર્જળા એકાદશીની તારીખ, શુભ સમય, પૂજા પદ્ધતિ, નિયમો અને અન્ય માહિતી.
6 અને 7 જૂન બંનેના રોજ નિર્જળા એકાદશી
પંચાંગ મુજબ, એકાદશી તિથિ શુક્રવાર, 6 જૂન, 2025 ના રોજ સવારે 2:15 વાગ્યાથી શરૂ થશે, જે 7 જૂન, 2025 ના રોજ શનિવારના રોજ સવારે 4:47 વાગ્યા સુધી ચાલશે. આવી સ્થિતિમાં, બંને દિવસે નિર્જળા એકાદશીનું વ્રત રાખી શકાય છે.
નિર્જળા એકાદશી વ્રતઃ 6 જૂન 2025 (શુક્રવાર)
વૈષ્ણવ નિર્જળા એકાદશી વ્રત: 7 જૂન 2025 (શનિવાર)
હરિ વસરા 7 જૂને સવારે 11:25 વાગ્યે સમાપ્ત થશે, ત્યારબાદ ઉપવાસ તોડવામાં આવશે.
સ્માર્તા અને વૈષ્ણવ નિર્જળા એકાદશી વચ્ચેનો તફાવત
જ્યારે એકાદશી બે દિવસે આવે છે, ત્યારે પહેલા દિવસે સ્માર્તા ઉપવાસ અને બીજા દિવસે વૈષ્ણવ ઉપવાસ કરવાની પરંપરા છે. સ્માર્ત ઉપવાસ સામાન્ય ગૃહસ્થો દ્વારા કરવામાં આવે છે જ્યારે વૈષ્ણવ ઉપવાસ ખાસ કરીને વૈષ્ણવ સંપ્રદાયના લોકો દ્વારા કરવામાં આવે છે. જો કે ગૃહસ્થો ઈચ્છે તો વૈષ્ણવ ઉપવાસ પણ રાખી શકે છે, પરંતુ તેમણે તે દિવસે વૈષ્ણવ સંપ્રદાયના નિયમોનું પાલન કરવું પડશે.
નિર્જળા એકાદશી વ્રતના નિયમો અને પદ્ધતિઓ
નિર્જળા એકાદશીનો ઉપવાસ ખૂબ મુશ્કેલ છે કારણ કે તેમાં ફક્ત ફરાળ જ નહી પણ પાણી પણ પીવામાં આવતું નથી. આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરવી ખાસ ફળદાયી માનવામાં આવે છે.
આ દિવસે સવારે બ્રહ્મ મુહૂર્તમાં ઉઠો, સ્નાન કરો અને સ્વચ્છ કપડાં પહેરો. ત્યારબાદ, ભગવાન વિષ્ણુનું ધ્યાન કરો અને ઉપવાસનું વ્રત લો.
પોસ્ટ ઓફિસની યોજના: વાર્ષિક રૂ. 399 રોકાણ પર મળશે રૂ. 10 લાખ સુધીનો લાભ, જાણો કેવી રીતે?
આખો દિવસ ખોરાક કે પાણી લીધા વિના ઉપવાસ રાખો. ત્યારબાદ હરિ નામનો જાપ કરો અને વિષ્ણુ સહસ્ત્રનામનો પાઠ કરો. સાંજે ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરો અને જરૂરિયાતમંદોને દાન કરો.
નિર્જળા એકાદશી ઉપવાસનો સમય 2025
હરિ વસરા સમાપ્ત થયા પછી નિર્જળા એકાદશી ઉપવાસ કરવામાં આવે છે.
સ્માર્તા વ્રત પારણા: 7 જૂન 2025, બપોરે 1:44 થી 4:31 વાગ્યા સુધી
વૈષ્ણવ વ્રત પારણા: 8 જૂન 2025, સવારે 5:23 થી 7:17 સુધી
નિર્જળા એકાદશી વ્રતનું મહત્વ
આ વ્રત રાખવાથી બધા પાપોનો નાશ થાય છે અને મોક્ષ પ્રાપ્ત થાય છે. મહાભારત કાળ દરમિયાન, ભીમસેન આ વ્રત રાખતા હતા ત્યારથી તેને ભીમસેની એકાદશી પણ કહેવામાં આવે છે. આ એકાદશીને નિર્જળા એકાદશી પણ કહે છે. ભીમ અગિયારસ પણ કહેવાય છે. સૌરાષ્ટ્રમાં આ તહેવારને હર્ષોલ્લાસ સાથે ઉજવવામાં આવે છે.
નોંધ: આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે – પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. અમારી વેબસાઈટ આની પુષ્ટિ કરતું નથી. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
