આપણે બધાએ ભગવાન શિવનું નટરાજ સ્વરૂપ ઘણી વાર જોયું છે. પરંતુ શું તમે જોયું છે કે નટરાજની પ્રતિમાના પગ નીચે એક રાક્ષસ પણ દટાયેલો છે?
આ રાક્ષસ કોણ છે અને ભગવાન શિવના નટરાજ સ્વરૂપના પગ નીચે તેના દટાયાની વાર્તા શું છે? શું તમે તેના વિશે જાણો છો? આ પ્રશ્ન તમારા મનમાં વારંવાર આવ્યો હશે. આજે આ લેખમાં આપણે આ રહસ્યનો પર્દાફાશ કરવા જઈ રહ્યા છીએ.
અપસ્માર રાક્ષસ લોકોને મુશ્કેલીમાં મુકતો હતો
સ્કંદ પુરાણ અનુસાર, એક સમયે અપસ્માર નામનો એક વામન રાક્ષસ હતો. તે પોતાને સર્વશક્તિમાન અને અન્યોને હલકી ગુણવત્તાવાળા માનતો હતો. તેને અમર રહેવાનું અને પોતાની શક્તિઓથી કોઈની ચેતના છીનવી લેવાનું વરદાન મળ્યું હતું. તેને બેદરકારી અને વાઈનો પ્રતિનિધિ પણ માનવામાં આવે છે.
તેની આ શક્તિના બળ પર, અપસ્માર દરેકને મુશ્કેલીમાં મુકતો હતો. તેના પ્રભાવને કારણે, લોકો વાઈથી પીડાતા હતા. તેની શક્તિ અને અમરત્વને કારણે, તેને ગર્વ થયો કે કોઈ તેને હરાવી શકતું નથી.
વામન રાક્ષસ અપસ્માર કેવી રીતે અસ્તિત્વમાં આવ્યો?
એકવાર ઘણા ઋષિઓ તેમની પત્નીઓ સાથે હવન અને સાધના કરી રહ્યા હતા. ભગવાનના ભ્રમને કારણે, તેઓને તેમના ત્યાગ અને સિદ્ધિઓ પર ગર્વ થવા લાગ્યો અને તેમને લાગ્યું કે વિશ્વ ફક્ત તેમની સિદ્ધિઓ પર આધારિત છે. આ પછી ભગવાન શંકર અને માતા પાર્વતી ભિખારીના વેશમાં ત્યાં પહોંચ્યા. જેના કારણે બધી સ્ત્રીઓ તેમને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા માટે યજ્ઞ છોડીને ગઈ.
આનાથી તે ઋષિઓ ખૂબ ગુસ્સે થયા અને તેમણે પોતાની શક્તિઓથી ઘણા ઝેરી સાપ બનાવ્યા અને તેમને ભિખારીના રૂપમાં મહાદેવ પર હુમલો કરવા કહ્યું, પરંતુ ભગવાન શંકરે બધા સાપને કચડી નાખ્યા. પછી તે ઋષિઓએ ત્યાં હાજર અપસ્મારને તેમના પર હુમલો કરવા કહ્યું.
મહાદેવે તેમને પગ નીચે દબાવીને નાચવા લાગ્યા.
એપસ્મારએ બંને પર હુમલો કર્યો અને પોતાની શક્તિથી માતા પાર્વતીને મૂંઝવી દીધી અને તેમને બેભાન કરી દીધા. જેના કારણે માતા બેભાન થઈ ગઈ. આ જોઈને, ભગવાન શંકર ખૂબ ગુસ્સે થયા અને તેમણે 14 વખત પોતાનું ડમરુ વગાડ્યું. એપીલેપ્સી તે ભયંકર અવાજ સહન ન કરી શક્યો અને જમીન પર પડી ગયો.
આ પછી, ભગવાન શિવે દિવ્ય નટરાજનું રૂપ ધારણ કર્યું અને વાઈને પોતાના પગ નીચે દબાવીને નૃત્ય કરવાનું શરૂ કર્યું. નટરાજના રૂપમાં, ભગવાન શંકરે વાઈની બધી શક્તિઓને એક પગથી દબાવીને અને એક પગ ઉંચો કરીને કચડી નાખ્યા. આ કરતી વખતે, તેઓ પોતે સંતુલિત અને સ્થિર બન્યા. તેમના આ મુદ્રાને “અંજલિ મુદ્રા” કહેવામાં આવતું હતું.
ઋષિઓનો અહંકાર તૂટી ગયો
તેઓએ તે રાક્ષસને માર્યો નહીં કારણ કે પ્રથમ તો તે અમર હતો અને બીજું, તેમના મૃત્યુ પછી, દુનિયામાંથી ઉપેક્ષા અદૃશ્ય થઈ ગઈ હોત. જેના કારણે કોઈપણ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવું ખૂબ જ સરળ થઈ ગયું હોત. આ કારણે, વિદ્યાર્થીઓમાં જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવાનો આદર સમાપ્ત થઈ ગયો હોત.
જ્યારે તે ઋષિઓએ ભગવાન શંકરનું તે સ્વરૂપ જોયું, ત્યારે તેમનો અભિમાન સમાપ્ત થઈ ગયો અને તેઓ વારંવાર તેમની પ્રશંસા કરવા લાગ્યા. તેમણે વાઈને એ જ રીતે નિષ્ક્રિય રાખવા માટે પ્રાર્થના કરી જેથી ભવિષ્યમાં દુનિયામાં કોઈ પણ તેની શક્તિઓના પ્રભાવમાં ન આવે.
પોસ્ટ ઓફિસની યોજના: વાર્ષિક રૂ. 399 રોકાણ પર મળશે રૂ. 10 લાખ સુધીનો લાભ, જાણો કેવી રીતે?
મહાદેવના નટરાજના રૂપમાં ડમરુના ૧૪ ધ્વનિને મહર્ષિ પાણિનીએ રુદ્રષ્ટાધ્યાયી “મહેશ્વર સૂત્ર” ની રચના કરવા માટે આધાર તરીકે લીધો હતો, જેમાં ૧૪ સૂત્રોનો સમાવેશ થાય છે.
નટરાજ વિશ્વને શું શીખવે છે?
તો આ રીતે, અભય મુદ્રામાં ભગવાન શંકરનું નટરાજ સ્વરૂપ, તેમના પગ નીચે વાઈને દબાવીને, શીખવે છે કે જો આપણે ઇચ્છીએ તો, આપણે આપણા કોઈપણ દોષોને સંતુલિત કરી શકીએ છીએ અને તેને દૂર કરી શકીએ છીએ. મહાદેવનું નટરાજ સ્વરૂપ ફક્ત પાપોના નાબૂદીનું પ્રતીક નથી પણ આત્મ-નિયંત્રણ અને ઇચ્છાશક્તિનું પ્રતીક પણ છે.
નોંધ: આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે – પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. અમારી વેબસાઈટ આની પુષ્ટિ કરતું નથી. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
