હિન્દુ ધર્મમાં જન્મથી મૃત્યુ સુધી દરેક વ્યક્તિ સાથે કેટલીક અથવા બીજી ધાર્મિક વિધિઓ જોડાયેલી હોય છે. જ્યારે પરિવારમાં બાળકનો જન્મ થાય છે, ત્યારે આ નવા જીવનના આગમનની ઉજવણી માટે ઘણા પ્રકારના કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે. બાળકની છઠ્ઠી, નામ પાડવાની વિધિ, હવન-પૂજા જેવા અનેક સંસ્કારો પૂર્ણ થાય છે.
તેવી રીતે દરેક શુભ કાર્ય જેમ કે નવો વ્યવસાય શરૂ કરવો, નવું ઘર ખરીદવું કે વાહન ખરીદવું તેની સાથે કોઈને કોઈ ધાર્મિક વિધિ જોડાયેલી હોય છે.
જો આપણે જીવન પછી મૃત્યુ વિશે વાત કરીએ તો મૃત્યુ પછી માણસ આ દુનિયા છોડીને જાય છે પરંતુ તેના પરિવારના સભ્યો તેના મુક્તિ માટે જરૂરી ઘણી ધાર્મિક વિધિઓ કરે છે જેથી તેના પરિવારના સભ્ય જે આ દુનિયા છોડીને ગયો છે તેની આત્માને સંતોષ મળી શકે.
આમાંની એક વિધિ છે મુંડન કરાવવું. હિન્દુ ધર્મમાં માતાપિતા અથવા નજીકના સંબંધીના મૃત્યુ પછી દીકરો કે અન્ય કોઈ પુરુષ માથું મુંડન કરાવે છે. આવો હિન્દુ ધર્મમાં તેનું મહત્વ જાણીએ.
ગરુડ પુરાણ અનુસાર જેમ ઘરમાં બાળકના જન્મ પછી સૂતકનો સમય હોય છે. તેવી જ રીતે જે ઘરમાં કોઈ સભ્યનું મૃત્યુ થાય છે ત્યાં સૂતકનો સમય હોય છે. સૂતક શરૂ થયા પછી, મૃતકના પરિવારના સભ્યોએ 13 દિવસ સુધી સૂતકના નિયમોનું પાલન કરવું પડે છે.
આ સમયગાળા દરમિયાન ઘણી પ્રવૃત્તિઓ પ્રતિબંધિત માનવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે શુભ કાર્યો, નવી વસ્તુઓ ખરીદવી, નવા કપડાં પહેરવા, રસોડામાં રસોઈ બનાવવી વગેરે પ્રતિબંધિત માનવામાં આવે છે. આ નિયમોમાં મુંડનનો પણ સમાવેશ થાય છે. વાળને ભૌતિક જગત સાથે જોડાણ મોહ સાથે સંકળાયેલું માનવામાં આવે છે.
માતાપિતા અથવા પ્રિયજનોના મૃત્યુ પછી તેમના પ્રત્યે દુ:ખ અને દુ:ખ વ્યક્ત કરવા માટે માથું મુંડન કરવામાં આવે છે. જેથી વ્યક્તિનું ધ્યાન થોડા દિવસો માટે સાંસરિક મોહથી દૂર થઈ શકે. માથું મુંડન કરાવવાથી મૃતક પ્રત્યે આદર અને શોક વ્યક્ત થાય છે. ગરુડ પુરાણ અનુસાર માથું મુંડન કરાવ્યા પછી પાપોનો નાશ થાય છે.
પોસ્ટ ઓફિસની યોજના: વાર્ષિક રૂ. 399 રોકાણ પર મળશે રૂ. 10 લાખ સુધીનો લાભ, જાણો કેવી રીતે?
મુંડન એ આત્મા સાથેનો સંબંધ તોડી નાખવાનો એક માર્ગ છે:
એવું માનવામાં આવે છે કે વાળ નેગેટિવ એનર્જીને પણ આકર્ષે છે. આનો અર્થ એ થયો કે મૃત વ્યક્તિના અંતિમ સંસ્કાર અને 13મો દિવસ પૂરો ન થાય ત્યાં સુધી તે ફરીથી તેના પરિવારનો સંપર્ક કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ કારણોસર કોઈના મૃત્યુ પછી આત્માના જીવન સાથેના બધા જોડાણો તોડવા માટે મુંડન કરવામાં આવે છે.
સ્વચ્છતાનું પણ ધ્યાન રાખવામાં આવે છે:
કોઈના મૃત્યુ પછી માથું મુંડાવવાનું એક વૈજ્ઞાનિક પાસું પણ છે, એટલે કે કોઈના મૃત્યુ પછી સ્વચ્છતાનું પણ ખૂબ સારી રીતે ધ્યાન રાખવામાં આવે છે. મૃતકની આસપાસ અથવા સ્મશાનભૂમિમાં ઘણા પ્રકારના બેક્ટેરિયા હોય છે. તેથી તેનાથી બચવા માટે ઘણા નિયમોનું પાલન કરવામાં આવે છે. સ્વચ્છતા અને શુદ્ધતા જાળવવાના આ નિયમોમાં મુંડન (માથું મુંડન) પણ સામેલ છે.
નોંધ: આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે – પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. અમારી વેબસાઈટ આની પુષ્ટિ કરતું નથી. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
